YKS Tarih – Uygarlığın Doğuşu ve İlk Uygarlıklar

UYGARLIĞIN DOĞUŞU VE İLK UYGARLIKLAR 

 

l. Tarih Öncesi (Prehistorik) Devirler ve Özellikleri
• Kabataş(Paleolitik) Devir

İnsanlık tarihinin kesin olarak bilinmeyen en uzun dönemidir.

 

• Yontma Taş(Mezolitik) Devri (MÖ 10000-8000)

Çakmak taşları yontularak şekillendirilmiş. İlkel el baltaları yapılmış. Mağarada yaşanmış. Avcılık ve toplayıcılık yani tüketicidirler

 

• Cilalı Taş(Neolitik) Devri (MÖ 8000-5500)
Toprağa bağlı yerleşik hayat başlamış ve insanlar üretime geçmiştir. Ticaret başlamıştır. Hayvanları evcilleştirmişlerdir. Tekerleği kullanmışlardır. Topraktan çanak çömlek yapmışlardır. İlk köyler ve klanlar bu dönemde ortaya çıkmıştır.

 

Kalkolitik(Taş-Bakır) Çağ( MÖ 5500-500): Anadolu’da avcılığın önem yitirirken tarım faaliyetlerinin önem kazandığı insanların yaşam biçimlerinin değiştiği devirdir.

 

ll. Maden Devri
• Bakır Devri

• Tunç Devri
Bakır ve kalayın karışımıyla tunç elde edilmiştir. İlk site devletleri kurulmuştur ve ilk büyük devletler kurulmuştur. Bu dönemde, ilk devlet yapıları ortaya çıkmıştır. Sümer, Akad, Babil, Asur, Mısır ve Hitit devletleri gibi. Anadolu’ya bu dönemde Asurlu tüccarlar gelerek ticaret kolonileri kurmuşlardır.

 

• Demir Devri
Maden devrinin son aşamasıdır.

 

Tarih Öncesi Dönemlere Ait Bazı Özellikler:
l. Kullanılan araç ve gereçlerin niteliğine göre isim almışlardır.
ll. Tarih öncesi dönemlerin başlama ve bitiş süreleri bölgelere göre değişiklik gösterir.
lll. Bir toplumun bir devri yaşamadan bir üst devre geçmesinde savaş, göç, ticaret gibi unsurlar etkili olmuştur.

 

 

Mezopotamya Uygarlığı
Fırat ve Dicle nehirleri arasında kalan bölgedir. Nehirlerin akış yönüne göre Aşağı ve Yukarı Mezopotamya olarak ikiye ayrılır. Sümer, Akad, Elam, Babil Aşağı Mezopotamya’da, Asur uygarlığı ise Yukarı Mezopotamya’dadır.

 

Mezopotamya Uygarlığı’na Ait Genel Özellikler:

l. Kurucuları ve uygarlığın öncüleri Sümerler’dir.
ll. Egemenlik anlayışı genelde mutlak ve teokratiktir.
lll. Aşağı Mezopotamya’da yerleşmeler kerpiç ve tuğladan yapıldığı için günümüze ulaşamamıştır.
lV. Verimli toprakları olduğundan sık sık istilaya uğramıştır.

 

 

Sümerler
Orta Asya göçleri sonunda kurulmuştur. MÖ 3500’de çivi yazısını bularak tarih devirlerini başlatmışlardır. Şehir devletleri şeklinde yönetilmişlerdir. Matematik ve astronomide ilerlemişlerdir. Çok tanrılı dinleri ve Ziggurat adında tapınakları vardır.
Urgakina Kanunları; ilk yazılı kanunlardır. Gılgamış, Yaradılış ve Tufan destanları Sümerlere aittir.

 

 

Akadlar
İlk düzenli ordu sistemi bu medeniyet tarafından oluşturulmuştur. Başkenti Agade’dir.

 

 

Babiller
Hammurabi kanunları, Sümer kanunlarından alınarak geliştirilmiştir. Kısas esasına dayanır. İlk Anayasa’dır.

 

 

Asurlular
Kara ticareti yapmışlardır. Anadolu’da birçok ticaret kolonisi kurmuşlardır ve bu şekilde Mezopotamya kültürünü Anadolu’ya taşımışlardır. Anadolu’ya yazıyı götüren ve Anadolu’da tarih çağlarını başlatan Asurlulardır. İlk kütüphaneyi yapmışlardır.

 

Elamlar
Diğer Mezopotamya uygarlıklarından etkilenmişlerdir. Başkentleri Sus şehridir.

 

Mısır Uygarlığı ( MÖ 3000-525)
Etrafı çöllerle çevrili olduğu için istilaya fazla uğramamış, diğer uygarlıklardan etkilemeden özgün bir uygarlık olarak gelişmiştir. İllerinde merkezden atanan valiler bulunurdu. Güneş yılına dayalı ilk takvimi icat etmişlerdir. Tıp, eczacılık, geometri ve astronomide ilerlemişlerdir.

 

 

Anadolu Uygarlıkları
Anadolu; iklimi, jeopolitik konumu, tarım, hayvancılık ve ticarete elverişli oluşu, göç yolları üzerinde bulunması nedeniyle tarih boyunca önemli bir konuma sahip olmuştur. Bu yüzden sık sık istilaya uğramıştır.

 

Hititler (MÖ 2000)
Hititlilerle Mısırlılar arasında “Kadeş Savaşı” yapılmıştır. Dünya tarihinin ilk bilinen yazılı antlaşması olan “Kadeş Antlaşması”nı imzaladılar. Başkenti Hattuşaş’tır. Yönetimi, merkezden gönderilen valiler sağlamıştır. Pankuş adında danışma meclisleri vardır. Ayrıca kraliçeye Tavananna deniyordu ve kral merkezde olmadığında söz sahibiydi. Mühürlerde imzası vardır. Yasaları insancıldır. İlk Medeni Kanun’u hazırladılar. Halk sınıflara ayrılmıştı. Tarım, ticaret ve hayvancılık yapılıyordu. Tımar sistemi vardı. Hititlerde her vatandaş asker sayılırdı. Anal adı verilen yıllıkları vardı. Çivi ve hiyeroglif yazısını kullandılar. Çok tanrılı dinleri vardır. Asurlular ve Persler tarafından yıkılmıştır.

 

 

Frigler (MÖ 1000-676)
Frig krallığının kurucusu Gordios’tur. Başkentleri Gordion’dur. En parlak dönemi Midas dönemidir. Krallıkla yönetiliyordu. Tarım sektörü ser kanunlarla korunuyordu ve kısas vardı. Çok tanrılı dine inanmışlardır. Ekonominin temeli tarımdır. Fenike harf yazısını kullanmışlardır. Fabl adında hikayeleri vardır. Kimmerler tarafından yıkılmıştır.

 

 

İyon (MÖ 1200)
Şehir devletleri halinde yaşamışlardır. Deniz ticaretiyle uğraştıklarından Akdeniz’de ve Karadeniz’de ticaret kolonileri kurdular. Şehir meclisleri tarafından yönetilmişlerdir. Bilim, sanat ve kültür gelişmiştir. Tales, Pisagor, Heredot, Hipokrat, Homeros, Anaksimenes ve Diyojen önemli bilim adamlarıdır. Dini mimaride önemli eserleri vardır. MÖ 3. yüzyılda önce Lidya egemenliğine girdiler daha sonra Persler tarafından yıkıldılar.

 

Lidyalılar(MÖ 687-546)
Başkentleri Sard olan Lidyalılar Krallıkla yönetiliyordu. Paralı askerler olduğundan çabuk yıkıldılar. Yunan tanrılarına taptılar. Ekonominin temeli ticarete dayanır. Kuyumculukta gelişmişlerdir. Ticareti geliştirmek için kral Yolu’nu onarmış, genişletmiş ve korumuşlardır.

 

 

Urartular(MÖ 860-600)
Başkentleri Tuşpa(Van)’dır. Kralın yanında asillerden oluşan bir sınıfla yönetiliyordu. Kale mimarisi, su bendleri ve kanalların inşasında ustaydılar. Çok tanrılı dine inanıyorlardı. Mezarları ev ve oda biçimindeydi ve eşyalarla birlikte gömülüyordu. Hayvancılıkla geçiniyorlardı. Su kanalları sayesinde tarıma da önem verdiler. İskit akınlarıyla zayıfladılar ve Medler tarafından yıkıldılar.

 

 

İran Uygarlığı
Bu uygarlığı meydana getiren ve geliştiren üç devlet: Medler(MÖ 1100-550), Persler(MÖ 550-331) ve Sasaniler(MÖ 326-MS 642)’dir. Merkezi yönetim satrap adı verilen valiler tarafından sağlanmıştır. İlk posta örgütü ve haber alma örgütü yapmışlardır.

 

 

Ege Uygarlıkları

 

 

Girit Medeniyeti
Kendilerine has yazıları vardı. Güçlü donanma ve ticaret filosuna sahip olmuşlardır.

 

 

Miken Medeniyeti
Truvalılarla savaşları önemli bir siyasi olaydır.

 

 

Yunan Medeniyeti
Dorların Mora ve çevresini işgal etmelerinden sonra oluşan uygarlıktır. Polis adı verilen şehirlerin birleşmesiyle oluşmuştur. En önemlileri Atina, Sparta, Larissa, Korint ve Tebai’dir. Ticarette gelişmişler ve koloniler kurarak zenginleşmişlerdir. Yönetim şekli asilllerin üstünlüğüne dayalı demokrasiydi. Drakon, Solon, Klistenes önemli yöneticileridir. Çok tanrılı dinlere inanırlardı ve en ünlü tanrıları Zeus’du. Tanrıları için olimpiyatlar yapmışlardır.

 

 

İskender İmparatorluğu(Hellenistik Uygarlık)
Yunanistan, İran, Mezopotamya, Mısır ve Anadolu İskender İmparatorluğu’nun egemenlik alanıdır. Bu dönemde, pozitif bilimler, tarih ve felsefede büyük ilerleme görüldü. Arşimed ve Batlamyus bu dnemde yetişmiştir.

 

 

Roma Uygarlığı
Krallık, Cumhuriyet, İmparatorluk şeklinde siyasi tarihi üç döneme ayrılmıştır. Krallık döneminde, kralın yanında asillerden oluşan bir Senato ve Küriya denilen halk meclisince yönetilirdi. 12 Levha Kanunları Roma Hukuku’nun temelin oluşturur. Latin alfabesini yapıp kullanmışlardır. 375’te başlayan kavimler göçüyle 395’te ikiye ayrılan Roma’nın batısı 476’da doğusu 1453’te yıkılmıştır. Konstantin zamanında MS 313 yılındaki Milano Ferman’ı ile Hristiyanlık serbest bırakılmış ve resmi din olmuştur.

 

 

Bizans İmparatorluğu
Kavimler göçünden sonra kurulmuştur. Ortodoks’turlar. Ülke, valiler(Tekfur) tarafından yönetilen büyük eyaletlere ayrılmıştır. Bizans’ta sanatçılar imparatorluğun ve dinin emrinde çalışmışlardır.

 

 

Fenike Uygarlığı
Ülkeleri dağlık olduğundan denizcilikle uğraşmış ve deniz ticaretinde ileri uygarlıklardan biri olmuşlardır. Harf yazısını icat etmişlerdir. Akdeniz’in her tarafında ticaret kolonileri kurmuşlardır.

 

 

 

İbrani Uygarlığı

Hz. Süleyman zamanında altın çağını yaşamıştır. Onun ölümünden sonra İsrail ve Yahudi devletleri olmak üzere ikiye ayrılmıştır. İbranilerde Yahova adı verilen tanrı sadece İbranilerin tanrısıdır. Bu sayede Musevilik yayılamamıştır.

 

 

Çin Uygarlığı
İpek işletmeciliği ve ticareti, kâğıt, barut, pusula ve matbaa Çin’de gelişmiştir. Budizm yaygındır. Tarihin başlangıcından itibaren çok kalabalık oldukları için kimse bu devlete saldırma cesareti gösterememiştir.

 

 

Hint Uygarlığı
Kast örgütü vardır. Halk mesleklere göre sınıflandırılmıştır ve bir sınıftan diğer sınıfa geçiş yoktur. Brahmanlar, Kşatriyalar, Vaysiyalar, Südralar diye 4 sınıftan oluşurdu. Kast örgütü yüzünden bütün bir millet olamamışlardır. En eski dinleri Veda Dini ve Brahmanizm’dir. Budizm, Hinduizm, Hristiyanlık ve İslamiyet yaygındır.

Copy Protected by Chetan's WP-Copyprotect.
Reklam Engelleyici Tespit Edildi

Sitemizde sizi rahatsız edecek reklamlar gösterilmez. Tüm reklamlar Google politikalarına uygundur.

Lütfen AdBlock vb. reklam engelleyici eklentiler için sitemizi istisna olarak ekleyin veya devre dışı bırakın. Sonra sayfayı yenileyip sitemizde gezebilirsiniz.

İyi Çalışmalar Dileriz

www.unikampus.net

 

Close