YKS Tarih – İlk Müslüman Türk Devletleri

Talas Savaşı’ndan sonra Türkler müslümanlaşmaya başlamıştır. İslamiyeti korumuşlardır. Halifeliği savunmuşlar ve haçlılara karşı savaşmışlardır.

Türk-İslam Devletleri 

Tolunoğulları(868-905)
Mısır’a vali olarak atanan Tolunoğlu Ahmet, Mısır’da ilk Türk devletini kurmuştur.

Akşitler(935-969)
Mısır’a tayin edilen Ferganalı Togaç’ın oğlu Muhammed’e Abbasi Halifesi Er-Razi Billah “Akşit” unvanını vermiştir. Suriye, Lübnan, ve Filistin ve Hicaza hükmetmiştir.

Karahanlılar(840-1212)
Hazar Denizi’nin doğusunda ilk Müslüman-Türk boyları olan Karluk, Yağma, Çiğil Türkleriyle birlikte İslamı benimseyen diğer Türk topluluklarınca kurulmuştur. 940 yılında Satuk Buğra Han’ın Abdülkerim adını alarak Müslüman olmasıyla birlikte devlet, resmen Türk-İslam devleti olmuştur.

Gazneliler(963-1183)
En parlak dönemi Gazneli Mahmut zamanında yaşamıştır. Hindistana yaptığı 17 sefer sonucunda bölgede islamiyeti yaymıştır. Bu hizmetinden dolayı Abbasi halifesi ona sultan ünvanı vermiştir. Dandanakan savaşı ile yıkılış sürecine girmişlerdir.

 

Büyük Selçuklu Devleti(1040-1157)
Tuğrul Bey Dönemi(1040-1064)
Pasinler Savaşı(1048)
Selçuklular, Kafkasya üzerinden Anadolu’ya girmeye başlayınca bu durumu engellemek isteyen Gürcü ve Bizans orduları ile yapılmıştır. Selçuklular kazanmıştır. Bu savaş ile birlikte Bizanstan korkmanın gereksiz olduğu anlaşılmıştır ve daha çok sefer yapılmıştır.

 

Tuğrul Bey’in Bağdat Seferi(1055-1057)
Bağdat’a hakim olan Şii’lerin Abbasi halifesini baskı altına alması üzerine Tuğrul Bey’den yardım istenmiştir. Kurtardıktan sonra “Doğu’nun ve Batı’nın hükümdarı” unvanını almıştır. İslam dünyasının siyasi liderliği Türk hükümdarlara geçmiştir.

 

Alparslan Dönemi(1064-1072)
Malazgirt Savaşı(1071)
Bizans’ın Türkleri Anadolu’dan atmak istemesi sonucu yapılmıştır. Anadolu hızla fethedilmiş ve Türk yurdu olmuştur. Türklere karşı haçlı seferleri düzenlenmiştir. “Fethedilen topraklar, fetheden komutanların mülküdür” anlayışı olduğundan seferler artarak Anadolu’da birçok Türk beyliği kurulmuştur.

 

Yıkılış Sebepleri
l. Devletin sınırlarının genişlemesi bir çok etnik grubu barındırması
ll. Veraset sistemi
lll. Abbasi halifelerinin eski güçlerini geri almak istemesi

Anadolu Türkiye Tarihi
Malazgirt savaşı ile başlamıştır. Malazgirt savaşından sonra Bizans geri düşmüş ve Anadolu’ya Türkler yerleşmeye başlamıştır.
l. Erzurum’da Saltuklular
ll. Erzincan’da Mengücekler
lll. Diyarbakır’da Artuklular
lV. İzmir’de Çaka Beyliği
V. Tokat-Niksar’da Danişmendliler Beyliği

 

Anadolu Selçukluları(1077-1308)
Süleyman Şah tarafından Büyük Selçuklulara bağlı olarak iznik başkent olarak kurulmuştur. Haçlılar ve Bizanslılar ile savaşmıştır. Bu savaşlarla Anadolu’da ticaret yollarının önemini yitirmesi, yerleşim yerlerinin boşalması, üretim faaliyetlerini olumsuz etkilemesi ve sosyal, ekonomik, siyasi sorunların yaşanmasına neden olmuştur.

 

 

Miryokefalon Savaşı(1176)
Haçlılar bozguna uğratılmış ve Anadolu’nun Türk yurdu olduğunu Bizans görmüştür.
Doğuda oluşan Moğol tehlikesine karşı l. Alaaddin Keykubad tarafından;
Artuklular, Eyyübiler ve Harzemşahlarla ittifak yapılması,
Moğolların önünden kaçan Harzemşahlıların, Doğu Anadolu’ya yerleştirilmesiyle bir tampon bölge oluşturulması gibi tedbirler alınmıştır.

 

Yassıçemen Savaşı(1230)
Harzemşahların Anadolu’ya yönelik yayılma politikaları yüzünden savaş olmuş ve Harzemşahlar yenilmiştir ve Moğollara Anadolu kapısı açılmıştır.

 

Babailer İsyanı(1240)
Moğollardan kaçan Türklerin ekonomik sıkıntıları yüzünden çıkmıştır. Bunu gören Moğollar Anadolu’ya saldırmışlar ve Büyük Selçuklu Devleti yıkılış sürecine girmiştir.

 

Kösedağ Savaşı(1243)
Moğollara karşı alınan yenilgidir. Ülke yıkılış sürecine girmiştir.
Anadolu’daki siyasi birlik dağılmış ve birçok beylik kurulmuştur.

 

Kösedağ Savaşı’ndan Sonra Anadolu’da Kurulan Beylikler 

Karamanoğulları
Konya ve Karaman çevresinde kurulmuştur. Osmanlı Devleti’ni en çok uğraştıran beyliktir.

Germiyanoğulları
Kütahya, Simav ve Denizli çevresinde kurulmuştur. l. Murat döneminde çeyiz olarak alınmıştır.

Karesioğulları
Balıkesir’de kurulmuş ve sınırları Çanakkale Boğazına kadar uzanmıştır.

Hamitoğulları
Göller yöresi, Antalya ve çevresinde kurulmuştur.

Menteşeoğulları
Muğla, Fethiye ve Söke tarafında kurulmuştur.

Candaroğulları
Kastamonu ve Sinop çevresinde kurulmuştur.

Aydınoğulları
Aydın ve çevresinde kurulmuştur.

Dulkadiroğulları
Maraş, Antep, Kayseri ve Elazığ dolaylarında yaşamışlardır.

Ramazanoğulları
Adana, Mersin ve Tarsus civarında kurulmuştur. Dulkadiroğulları ve Karamanoğullarıyla ile sık sık savaşmışlardır.

Mısır’da Kurulan Türk Devletleri 

Eyyubiler(1174-1250)
Selahaddin Eyyubi tarafından kurulmuştur. Haçlılardan Kudüs’ü geri aldığı gibi, Suriye sahillerindeki Haçlı varlığına büyük oranda son vermiştir.

Memlükler(1250-1517)
Klasik Türk veraset anlayışı uygulanmamıştır. Güçlü olan ve Türkçe bilen herkes sultan olabilirdi. Bu sayede çok taht kavgası yaşamışlardır.

 

 

Asya ve Yakın Doğu’da Kurulan Diğer Devletler 

Harzemşahlar(1097-1231)
Selçuklulara bağlı yaşamıştır sonra savaşta yenilip yıkılmıştr.

Moğol İmparatorluğu(1196-1227)
Cengiz Han tarafından ütün Moğolların birleştirilmesi sonucu kurulmuştur. Cengiz Han’ın ölümünden sora dörde ayrılmıştır.

Akkoyunlular(1350-1503)
Doğu Anadolu ve Kuzey İran’da hüküm süren bir Türk devletidir.

Karakoyunlular(1365-1469)
Doğu Anadolu’da hüküm sürmüş olan Karakoyunlular, Akkoyunlular tarafından yıkılmıştır.

Timur İmparatorluğu(1369-1501)
Rusların serbest kalmasına ve dünya devleti haline gelmesine neden olmuştur.
Babür İmparatorluğu(1526-1858)
Taç Mahal’i yapan devlettir.

Safeviler(1502-1736)
Akkoyunlu Devleti’ne son verilerek başka bir Türk hanedanına mensup Şah İsmail tarafından kurulmuştur.

 

Türk-İslam Devletlerinde Kültür ve Medeniyet 

 

Ekonomi
Ekonomi ticarete dayalıydı. Ticaret yolları önemliydi. Anadolu Selçuklular döneminde Sigortacılık uygulaması başlatılmış ve saldırıya uğrayan kervanların zararları karşılanmıştır. Bu sayede Anadolu’daki ticareti arttırmaya çalışmışlardır. Tarımı geliştirmek için herkese toprak dağıtılmış, ikta sistemi uygulanmıştır. Esnaflığı geliştirmek için Ahi Teşkilatı kurulmuştur.

Toprak Sistemi
Gazneliler’den itibaren başlayan bu sistem Büyük Selçuklular tarafından geliştirilmiştir. İkta sistemi uygulanır.

Eğitim, Bilim ve Edebiyat
Krahanlılar, dünya tarihinin ilk burslu eğitimini başlatmış ve özerk bir medrese sistemi ile pek çok bilim adamı yetiştirmişlerdir. Devrin en gelişmiş medresesi olan Nizamiye Medreseleri kurulmuştur. Devlete memur yetiştirmek, bilimsel gelişmeleri desteklemek, halka örnek adam yetiştirmek, din adamı yetiştirmek için medreselere önem verilmiştir.

Hukuk
Şeri ve Örfi hukuk yapılmıştır. Şeri hukukta aile, miras, ölüm ve ticaret konuları görüşülür. Örfi hukukta yönetim askeri ve mali konularda görüşülürdü.

İlgili Makaleler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

Başa dön tuşu