YKS Tarih – Beylikten Devlete

Bizans’ın siyasi otoritesi güçlü olmadığından Osmanlılar yayılma fırsatı bulmuştur.

İlk Osmanlı Fetihleri 

Balkanlardaki Fetihler
Edirne’nin Fethi(1363)
l. Murat tarafından fethedilmiştir. Sazlıdere savaşında Bizans ve Bulgar ordularını yenerek Edirneyi almıştır ve başkent yapmıştır.

Sırpsındığı Savaşı(1364)
Edirneyi kaybeden haçlıla ordu kurup saldırmışlar ve kaybetmişlerdir. Böylece Meriç Nehri sınır olmuştur.

Çirmen Savaşı(1371)
Sırpsındığı’nın telafisi için haçlılar tekrar saldırmıştır ve yenilmişlerdir. Böylece Makedonya’nın fethi kolaylaşmış, Bulgar Kralı ve Sırp prensleri Osmanlı üstünlüğünü tanımıştır.

l. Kosova Savaşı(1389)
Lala Şahin komutasındaki Osmanlı kuvvetleri Ploşnik’te Sırp ve Boşnaklara yenilmiş ve bunu fırsat bilen haçlılar Osmanlı’ya saldırıp yenilmişlerdir. Sırplar üstünlüğümüzü kabul etmiş, Osmanlıyla mücadele edecek devlet kalmamıştır.

Niğbolu Savaşı(1396)
1393’te Yıldırım Bayezit Bulgar Krallığını yıkarak Bulgaristan topraklarının büyük bir kısmını almıştır. Haçlı ordusu yenilmiştir. Böylece Halife, Yıldırım Bayezid’de “Sultan-ı İklim-i Rum” unvanını vermiş, Bulgar Krallığı yıkılmış ve Eflak, Boğdan Osmanlı üstünlüğünü tanımıştır.

Edirne-Segedin Barışı(1444)
Osmanlıların Eflak Voyvodasına yenilmesini fırsat bilen haçlılar Osmanlıyı yenmiştir. Bunun üzerine ll. Murat barış istemiştir.
Maddeleri:
-Sırp Krallığı yeniden kurulacak ve Osmanlıya vergi verecek
-Eflak, Osmanlılara vergi vermek koşuluyla Macaristan himayesine bırakılacak
-Antlaşma 10 yıl geçerli olacak
– Tuna Nehri sınır olacak
-İki tarafta kutsal kitaplarına el basarak yemin edecek

Varna Savaşı(1444)
ll. Murat’ın, oğlu ll. Mehmet’e tahtı bırakması üzerine barışı tanımayan Macar ve Lehliler önderliğinde haçlı orduları saldırmıştır ve büyük bir yenilgi almıştır.

ll. Kosova Savaşı(1448)
ll. Murat’ın Arnavutluk Bey’i İskender’in isyanı ile uğraşmasını fırsat bilen Haçlılar, Osmanlılara saldırmıştır. İkinci kez yenilen haçlılar, Balkanlardaki Osmanlı egemenliğini kabul etmiş ve Bizans’ın Avrupa’dan yardım umutları sönmüştür.

İstanbul Kuşatması
Yıldırım Bayezit tarafından kuşatılmıştır. Haçlıların Osmanlı’ya karşı Niğbolu’ya saldırması sonucu kuşatma kaldırılmıştır. Niğbolu zaferinden sonra tekrar kuşatılmıştır. Bu sefer doğuda Timur tehlikesi çıkmıştır ve Bizans ile antlaşma yapılmıştır. Anlaşmaya göre; İstanbulda Türk mahallesi kurulacak ve cami yapılacak, Bizans vergi verecek, Türklerin davalarına kadılar bakacak.

İskan Politikası
Fethedilen yerlere Türkleri yerleştirme politikasıdır. Yeni fethedilen yerleri Türkleştirmek, bölgede kalıcılığı sağlamak ve üretim, vergi gelirlerini artırmak ve bölgenin güvenliğini sağlamak için yapılır.

 

Anadolu Türk Birliğini Kurma Çabaları 

l. Orhan Gazi, 1345’te Karesioğullarını almıştır ve ilk adım atılmıştır.
ll. l. Murat, Germiyanoğullarından çeyiz alarak Kütahya, Emet, Simav, Tavşanlı bölgelerini almıştır. Hamitoğullarından parayla Akşehir, Beyşehir, Yalvaç, Seydişehir ve Isparya’yı almıştır
lll. Yıldırım Bayezit ise, Saruhanoğulları, Aydınoğulları, Menteşeoğulları, Germiyanoğulları, Karamanoğulları, Hamtoğulları, Eratna Beyliği ve Candaroğullarının Kastamou kolunu Osmanlılara bağlamıştır. 1399’da Memlüklere bağlı Dulkadiroğulları Betliğinden Malatya, Darende ve Elbistan’ı alarak sınırlarını Orta Fırat’a kadar genişletmiştir.

Ankara Savaşı(1402)
Nedenleri
-Temel neden Timur ile Bayezit arasındaki Türk-İslam dünyasında üstünlük kurma çabası
-Timurun doğu seferi öncesi arkasında güçlü bir devlet bırakmamak istemesi
-Timur’un Anadolu beylerinin topraklarını iade edilmesii istemesi
-Karşılıklı mektuplaşmalar

Timur’un Sivas, Rrzincan ve Kemah’ı alması savaşı kaçınılmaz hale gitrmiş. Tımarlı sipahilerin gayretsizliği Osmanlı ordusundaki Kara Tatarların Timur tarafına geçmesi üzerine Osmanlı Kaybetmiştir ve Yıldırım Bayezit eşit düşmüştür.

Sonuçları
-Anadolu Türk birliği bozuldu ve beylikler tekrar kuruldu.
-Osmanlı yıkılma tehlikesi geçirmişti.
-Yıldırım’ın oğulları arasında taht kavgası başlamış ve bu karışıklık devrine Fetret Devri adı verilmiştir.
-Balkan fetihleri durmuş ama kurulan düzen sayesinde fazla toprak kaybı olmamıştır.

Fetret Devri(1402-1413)
11 yıl süren bu dönemde Yıldırım’ın oğulları taht kavgası etmiştir. Taht kavgalarını sonlandıran Çelebi Mehmet,
-Aydınoğullarından İzmir’i,
-Karamanoğullarından Akşehir, Beyşehir ve Seydişehir’i ele geçirmiş,
-Menteşeoğulları ile Tekeoğullarının Osmanlı’ya itaati sağlanmış,
– Candaroğulları Samsun ve Bafra’yı almıştır.

İç İsyanlar
Mustafa Çelebi(Düzmece Mustafa) İsyanı
Çelebi Mehmet zamanında başlayan bu isyan ll. Murat döneminde Mustafa Çelebi’nin yakalanarak idam edilmesiyle sona ermiştir(1422). Bu isyan yüzünden İstanbul kuşatması gecikmiştir.

Buçuktepe İsyanı
Edirne-Segedin Antlaşması’ndan sonra ll. Murat yorgun ve yaşlı olmasının etkisiyle kendi isteğiyle tahttan çekilip, oğlu Mehmet’in padişah olmasını sağlamıştır. Bu bahane ile Kapıkulu Ocağı isyan etmiştir. İlk Kapıkulu Ocağı isyanıdır

Şehzade Mustafa İsyanı
ll. Murat’ın kardeşi Bizans’ın kışkırtmasıyla çıkardığı isyanda yakalanarak idam edilmiştir(1423).

Osmanlı Kültür ve Medeniyeti(1300-1453) 
Osmanlı’da Devlet Anlayışı
l. Murat tarafından “ülke hanedanın ortak malıdır.” anlayışı yerine “ülke padişah ve oğullarınındır.” anlayışı benimsenmiştir.

Sancağa Çıkma Usulü
Hanedanın erkek çocuklarının sancaklarda valilik yaparak, askeri, siyasi alanda yönetim tecrübesi ve deneyim kazanması sağlanmıştır. Şehzadeler tecrübesi yüksek eğitmenler gözetiminde valilik yapmıştır. Gözetmenlerine “lala” denirdi.

Osmanlı’da Devlet Teşkilatı
Yasama, yürütme, yargı yetkileri hükümdardaydı. Divanıhümayüun, Orhan Bey zamanında siyasi, mali, askeri, adli işlerin görülmesi ve davalara bakılması amacıyla kurulmuştur ve l. Murat’tan itibaren tam olarak işlerlik kazanmıştır.

Eğitim-Öğretim
Kuruluş yıllarında köklü eğitim kurumlarına sahip Suriye ve Mısır’a öğrenciler gönderilmiştir. İznik’te Osmanlı medresesi kurulmuştur. Sonra Bursa ve Edirne’de medreseler kurulmuştur.

Ordu
• Yaya ve Müsellemler
Orhan Bey zamanında piyada birlikleri yaya ve atlı askeri birliklere Müsellem denmiştir. İlk düzenli ordudur.

 

• Kapıkulu Ocakları
Değişik toplulukların çocuklarının eğitime tabii tutulmasıyla oluşturulan ocaktır. l. Murat tarafından kurulmuştur. Piyade ve süvaridirler.

 

• Acemi Oğlan Ocağı
l. Murat zamanında Yeniçeri Ocağı’na asker yetiştirmek için kurulmuştur. Devşirme Kanunu ile alımlar yapılmış ve burada yetiştirilmiştir.
4) Yeniçeri Ocağı
Kapıkulu Ocaklarının en temel ve en kalabalık grubudur. Yılda bir elbise ve üç ayda bir “Ulufe” denilen maaş almışlardır.
5) Cebeci Ocağı
Yeniçerilerin silahlarını yapar ve onarırlardı.

 

6) Topçu Ocağı
l. Murat zamanında top yaparlardı. Ve top atma eğitimi verirlerdi.
7) Kapıkulu Süvarileri
l. Murat zamanında sipahi ve silahtarlar adıyla kurulan atlı birliklerdir ve seferlerde padişahın yanında bulunurlardı.
8) Eyalet Askerleri
Timar Sistemi ve Timarlı Sipahilerdir. İkta sistemindeki askerlerdir.
9) Azaplar
Azap, bekar demektir. En önde savaşmışlardır.

10) Akıncılar

Sınırların güvenliğini sağlamak için kurulan atlı birliklerdir.

 

Osmanlı’da Ekonomi 

Osmanlı’da halka reaya denmiş ve yaptıkları işlerin özelliğine göre şehirlerde kasabalarda ve köylerde yaşamışlardır. Osmanlı ekonomisinin en temel kaynağı topraktır. Toprakların kullanımı köylülere bırakılmıştır. Timar sistemi uygulanmıştır.

İlgili Makaleler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

Başa dön tuşu