YKS Kimya – Endüstride ve Canlılarda Enerji Notu

 YKS Kimyada yer alan konulardan biri olan Endüstride ve Canlılarda Enerji konusunun özetini bu yazıda inceleyebilirsiniz. 

 

KÖMÜR

 

1-Kömür, bitki kökenlidir.
2-Yanmadan geride kalan anorganik madde karışımına kül denir.
3-Turba → Linyit → Alt Bitümlü → Bitümlü (taş kömürü) → Antrasit (Oluşum zamanı, kalitesine göre)
4-elek altında kalan kömür: Toz kömür
5-0-100mm, ocaktan çıktığı gibi piyasaya sürülen → Tüvenan kömür
6-Tüvenandan daha az küllü → Krible kömür
7-Nemi düşürülen → Kurutulmuş kömür
8-Isıl değeri yüksek, yıkanmış olan → Lave kömür
9-Toz kömürünün preslenmesi ile → Biriket kömür
10-Taş kömürünün fırınlarda ısıtılması → Kok kömürü
11-Şişebilen, gözenekli hale getirilebilen, dayanıklı olabilen, okside olmamış kömür → kömür gibi kömür yani kömürde aranan özelliklerdir.
12-Kömür diğer fosil yakıtlara göre daha ucuzdur.

 

PETROL
13-İlk aşama, yeryüzüne yakın, normal sıcaklık ve basınç altında bakterilerin yardımıyla organik atıklar parçalanır.
14-Kerojen → Karmaşık yapılı hidrokarbondur. (Karışım halinde yani)
15-İkinci aşamada, düşük mol kütleli hidrokarbonlar oluşur.
16-Üçüncü aşama, hidrokarbonlar göç eder.

 

HAM PETROL
17-Sıvı haldeki petrol olup, gözenekli kayaçlar arasında depolanmıştır.
18-İlk olarak özütleme ile içeriğindeki anorganiklerden arındırılır.
19-Sonra petrol ile su yoğunluk farkıyla ayrıştırılır.
20-En son ayrımsal damıtma ile bileşenlerine ayrılır.

 

PETROL BİLEŞENLERİ
21-LPG → Gaz ürünler olup, araçlarda yakıt, mutfak ve evde ısınma aracı olarak kullanılır.
22-Petrol Eteri ve Ligroin → Çözücü, pentan-heptan-hegzan eldesinde kullanılır.
23-Benzin → otomobil yakıtı olarak.
24-Gaz yağı → Jet yakıtı olarak.
25-Mazot(Motorin) → Dizel motor yakıtı.
26-Sıvı parafin → Yağlama yağı
27-Katı parafin → Mum yapımı
28-Zift → Yolların asfaltlanması, çatı-bina yalıtımı
29-Fuel-oil → Gemi yakıtı, ısı ve elektrik enerjisi.
30-Nafta → çözücü
31-Mineral yağı → motor yağları ve dişli yağları.

32-Petrolde yüzde olarak en çok sikloalkan (%49) bulunur.
33-Petrol yanarken oksijen yeterliyse tam yanma sonucu CO2 ve H2O oluşur.
34-O2 eksikse CO2 ve H2O yanında zehirli gazlarda oluşur. (CO yani karbonmonoksit gibi.)

35-Doğal gaz → 1-4 karbonlu olup, 20 derece altında kaynar.
36-Petrol eteri → 5-6 karbonlu olup, 20-60 derece arasında kaynar.
37-benzin → 5-12 karbonlu olup, 40-200 derece arasında kaynar.
38-Jet yakıtı → 9-14 karbonlu olup, 115-220 derece arasında kaynar.
39-Gaz yağı → 12-16 karbonlu olup, 200-315 derece arasında kaynar.
40-Motorin → 15-18 karbonlu olup, 200-425 derece arasında kaynar.
41-Makine yağları → 16-20 karbonlu olup, 370-550 derece arasında kaynar.
42-Parafin → 18-40 karbonlu olup, 275-350 derece arası kaynar.
43-Asfalt → 40 karbon üstü olup, 350 derece üzerinde kaynar.

HİDROKARBONLAR
45-Alifat ve aromatik olarak iki gruba ayrılır. Alifatikler alkan-alken-alkindir.
46-Aromatikler benzen ve türevleridir.

47-Ardışık karbon sayılı iki hidrokarbon arasında (-CH2-) kadar fark varsa buna → homolog sıra denir.
48-Alkanlarda C sayısı arttıkça kaynama noktası artar.
49-Dallanma arttıkça, kaynama noktası düşer.
50-Alkanların diğer adı → Parafinler
51-Sikloalkanların diğer adı → Naftenler
52-Alkenlerin diğer adı → Olefinler
53-Alkan-alken-alkinler homolog sıra oluştururlar.
54-Alkan H2 (hidrojen) ile tepkime vermez, alken ve alkin verir. Sebebi tabi ki pi bağıdır.

55-Aromatiklerin diğer adı → Arenler
56-En basit aromatik → Benzen (C6H6)

57-Aromatiklerde halkadaki çift bağlar oynaktır, gezicidir.
58-Bundan kaynaklı farklı gösterimlere → Mezomer denir.
59-Toluen → Benzen + CH3
60-Anilin → Benzen + NH2
61-Piridin → Benzenden 1C atomu yerine N atomu bağlanmasıyla oluşur. (C5H5N)
62-Fenol → Benzen + OH
63-Naftalin → Yan yana iki benzen gibi. (C10H8)
64-Tam yanmanın gerçekleşmediği durumlarda aldehit, keton, karboksilik asit meydana gelebilir.

65-Alkoller polar olup suda çözünürler. Bilindiği gibi fonksiyonel grup -OH ‘, ilk üyesi metil alkol, ikinci üyesi etil alkoldur. Bu tarz bilinen notları fazla eklemedim dostlar haberiniz olsun.
66-Alkollerin yapısında hidrojen bağı olduğu için aynı koşullardaki hidrokarbonlara göre kaynama noktaları yüksektir.

YENİLENEBİLİR ENERJİ
67-Güneş, rüzgar, biyokütle (biyoenerji), hidrojen, jeotermal, dalga, hidroelektrik → yenilenebilir enerji kaynaklarıdır.
68-Şeker kamışı, mısır, pirinç, buğday, şeker pancarı, arpa → biyoyakıt olarak kullanılabilir

NİŞASTADAN GLİKOZ
69-İlk olarak mısır öğütülerek nişasta çıkartılır.
70-İkinci olarak nişasta ısıtılarak jel haline getirilir.
71-Üçüncü olarak amilaz enzimi ilavesi ile ek sıvılaşma sağlanır.
72-Son olarak nişastaya glikoamilaz ilavesi ile glikoz elde edilir.

73-Etil alkol fermantasyonunda ortamda oksijen bulunursa etil alkol, asetik aside yani sirkeye dönüşür.
74-Petrole oranla etil alkol daha yüksek oktan sayısına ve yanma hızına bağlıdır.
75-Kısa sürede yanar ve motorda daha az tahribat oluşturur.
76-Fakat etil alkolün motoru korozyona uğratma olasılığı yüksek olup, çıkardığı enerji benzinden daha azdır.

77-Biyokütle artıklarından fermantasyon ile üretilen gaz halindeki yakıta → biyogaz denir. → temiz ve ısı değeri yüksektir.
78-Renksiz, kokusuz, havadan hafif, ana bileşeni CO2 ve CH4 ‘tür. (biyogazın)
79-Biyogaz üretiminde genellikle bitkisel ve hayvansal atıklar kullanılır.

80-Güneş enerjisi, güneşte meydana gelen radyoaktif tepkimeler sonucu oluşur. Dünyamıza elektromanyetik dalga ve foton şeklinde ulaşır.
81-Güneş enerjisinde çevreye atık bırakılmaz.
82-Güneş hücreleri (fotovoltaik piller) ve ısıl güneş sistemleri olarak 2’ye ayrılır.
83-Güneş kollektörü → ışın soğurucu yüzeyler olup, ışımayı ısıya dönüştürür. Altındaki su bu ısıyla ısınır.
84-Güneş enerjisini doğrudan elektriğe dönüştüren aygıtlar ise → güneş pilidir.
85-Güneş pilleri → hesap makineleri, saatler, otomobiller, sokak lambaları, elektrik santrallerinde kullanılır.

86-Rüzgar enerjisini elektrik enerjisine dönüştüren → rüzgar türbini
87-Rüzgardaki kinetik enerji türbini döndürür. Bu hareket jeneratörler ile elektrik enerjisine dönüşür.

88-Hidrojen, içten yanmalı motorlarda doğrudan kullanılabilir.
89-Yakıt pilleri → hidrojen enerjisini elektrik enerjisine döndürür.

90-Yeryüzünden çıkan sıcak suya → ılıca adı verilir.

91-Dalga enerjisi → su kütlelerinin sahip olduğu potansiyel enerjiyi, elektrik enerjisine dönüştürür. (gelgit olayı etkili.)

92-Hidroelektrik enerjide → suyun yüksek noktadan düşük noktaya akmasından yararlanılarak, elektrik enerjisi üretilir.

 

İlgili Makaleler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

Başa dön tuşu