YKS Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Notu-2

 YAŞAYAN DİNLER 

a) Vahye dayalı dinler: İslamiyet, Hıristiyanlık, Yahudilik İslamiyet: – Son ilahi dindir.

İslam kelimesinin anlamı; Allah’a teslim olmak demektir. – İslam dininin temel inanç esasları; Allah’ın varlığına ve birliğine, meleklere, kitaplara, peygamberlere, ahiret gününe, kader ve kazaya inanmaktır.

Hz. Muhammed (s.a.v.) İslam dininin peygamberi ve son peygamberdir. Mekke kentinde 40 yaşında iken Peygamber olmuş, bu kutsal görevi 23 yıl sürmüştür. –

Kur’an-ı Kerim İslam dininin kutsal kitabıdır. M.S. 610 yılı Ramazan ayı Kadir gecesinde indirilmeye başlanmış, indirilişi 23 yılda tamamlanmıştır. Kur’an’ın ana konusu tevhid inancı (Allah’ın varlığı ve birliği) dır. Kur’an’da genel olarak iman, ibadet ve ahlak başlıklarında üç ana konudan bahsedilir. Ayrıca geçmiş peygamberlerin ve ümmetlerin hayatlarından örnekler, sosyal hayatı düzenleyen yasalar, evren hakkında bilgiler vardır. 

İslam’da başlıca ibadetler; namaz, oruç, zekat ve hac’dır. Günlük ibadet olan namaz temiz olan her yerde bireysel veya topluca kılınabilir. Ancak cuma günleri öğle vaktinde kılınan cuma namazı camide topluca kılınır.

İbadet yeri, cami ve mescit, – Din adamı, imam ve müezzindir. – İslam dininde güzel ahlaka büyük önem verilmiştir. Hz. Muhammed (s.a.v.) “Ben güzel ahlakı tamamlamak için gönderildim.” buyurmuştur.

 

Yahudilik: – Yahudilik İlahî bir dindir ve yeryüzünde yaşayan en eski dinlerdendir. İlahî din; Allah tarafından Peygamberler aracılığıyla gönderilen, vahye dayalı dinlere verilen addır. – Musevîlik, Yahudiliğin diğer adıdır. (Hz. Musa’ya bağlı oldukları) 

 

Peygamberi Hz. Musa’dır. Hz. Musa Mısır’da doğmuş ve İsrailoğullarına Peygamber olarak gönderilmiştir. Kur’an’da en çok söz edilen Peygamberlerden biridir. Yahudiler ayrıca Hz. Davut ve Hz. Süleyman dönemlerini en görkemli zamanları olarak anarlar. – Yehova, Yahudilikte Tanrının adıdır. Yahudiler, Tanrının var ve bir olduğuna, herşeyi yarattığına inanırlar. Ayrıca Yahudi toplumunu seçilmiş millet olarak yarattığına inanırlar. Yehovanın adını gereksiz yere ağza almaz, resmini veya heykelini yapmazlar. – Tanah, Yahudiliğin kutsal kitabıdır. Eski Ahit (Ahd-i Atik) olarak da bilinir. Tanah üç bölümden oluşur:

 

1- Tevrat: Beş bölümdür; Tekvin, Çıkış, Levililer, Sayılar, Tesniye. 2- Neviim: Peygamberlerden söz eder. 3- Ketuvim: Belgesel, şiirsel ve tarihsel bölümlerden oluşur. – İbadet yerleri, Sinagog veya Havra, – Din adamları, Haham, – Cumartesi, kutsal günleridir. O gün hiçbir iş yapılmaz, sadece ibadet edilir. – Yedi kollu şamdan(menora) ve altı köşeli yıldız, Yahudilerin dini ve ulusal sembollerindendir. 

Ahiret, cennet ve cehennem inancı vardır.

 

Yahudilikte İbadet, günlük ve haftalıktır. Günlük ibadet; sabah, öğle ve akşam olarak üç vakitte yapılır. Haftalık ibadet; cumartesi günü Sinagog’a gidilerek topluca yapılır. İbadet esnasında erkekler başlarına kipa adı verilen bir takke giyerler.

 

Ağlama duvarı Kudüs’te bulunur ve Yahudiler için çok önemli bir mekandır.

 

Yahudiliğin temelini oluşturan On Emir’in ilkeleri: 1- Seni Mısır diyarından, esirlik evinden çıkaran Allah benim. Karşımda başka Tanrıların olmayacaktır. 2- Kendin için oyma put yapmayacaksın ve bunlara tapmayacaksın. 3- Benim adımı boş yere ağzına almayacaksın. 4- Cumartesi gününü daima anımsayıp onu kutsal sayacaksın. 5- Babana ve annene saygı göstereceksin. 6- Öldürmeyeceksin. 7- Zina etmeyeceksin. 8- Çalmayacaksın. 9- Yalancı tanıklıkta bulunmayacaksın. 10- Hiç kimsenin evine, barkına, malına kısaca sana ait olmayan bir şeye göz dikmeyeceksin.

 

Hıristiyanlık: – Hıristiyanlık ilahî dindir ve dünyada en çok mensubu olan dinlerdendir.

 

Filistin bölgesinde doğmuş, İsrailoğullarına gönderilmiştir. Peygamberi Hz. İsa’dır. Hz. İsa (a.s.) Filistin’in Nasıra köyünde doğmuştur. Allah’ın bir mucizesi olarak babasız dünyaya geldi. Annesinin adı Meryem’dir. Otuz yaşına geldiğinde Allah tarafından Peygamberlik vazifesiyle görevlendirildi. O da insanları Allah yoluna çağırmaya başladı. Başlangıçta kendisine on iki kişi inandı. Bunlara Havari denir. Hz. İsa’nın mucizelerinden bazıları; hastaları iyileştirme, ölüleri diriltme.

 

Teslis inancı, Hıristiyanlık’taki inanç esaslarının temelini oluşturur. “Üçlü Tanrı inancı” demektir. Yani “Baba, oğul, kutsal ruh” Teslis inancının unsurlarıdır. Baba; herşeyin yaratıcısı, evrenin sahibi olan Tanrı’yı ifade eder. Oğul; Hz. İsa’yı ifade eder. Tanrı Hz. İsa’nın kişiliğinde bedenleşmiş, sevgisi ve merhametiyle insanlar arasında yaşamıştır. İsa, Tanrı ile insanlar arasında tek arabulucu kabul edilir ve Tanrılaştırılmıştır. Kutsal ruh; Tanrının vahyini kiliseye iletmekle görevli, seçilmiş kişileri yönlendiren Tanrı nefesidir.

 

İncil’de Hz. İsa’nın yaşamından, Hıristiyanlığın inanç, ibadet ve ahlak ilkelerinden bahsedilir.

 

Hıristiyanlıkta melek, kader ve ölümden sonra diriliş inancı vardır. Ayrıca Hz. Muhammed’in (s.a.v.) dışındaki Peygamberlerin peygamberliklerini kabul ederler. – İbadet yerleri, kilise, – Din adamları, papaz veya rahip olarak adlandırılır.

 

Haç, Hıristiyanlığın ve kilisenin sembolüdür. – Hıristiyanlıkta ibadet günlük, haftalık ve yıllık olmak üzere üçe ayrılır. İbadet vakitleri çan çalınarak ilan edilir. Günlük ibadet papaz gözetiminde sabah ve akşam; haftalık ibadet pazar günü kilisede; yıllık ibadet ise noel veya paskalya gibi dini bayramlarda yapılır. 

 

Vaftiz, Hıristiyanlıktaki önemli ayinlerden biridir. Bu dine göre Hz. Adem ve Hz. Havva yasak meyveyi yeyip cennetten çıkarıldıkları için bütün insanlar günahkar olarak doğar. Bu yüzden, doğan çocuklar vaftiz edilir, yani kutsal su ile yıkanarak günahlarından arındırılır.

 

 

Günah itirafı, Hıristiyanlıktaki diğer bir önemli ayindir. Buna göre günah işleyen kişi, günahlarını papaza itiraf eder. Papaz da kilise adına onun bağışlanması için dua eder ve böylece tövbe sonucu günahlarının bağışlandığına inanılır. – Hıristiyanlık mezhepleri üç tanedir. Katolik mezhebi; dini lideri papa, merkezi Vatikan’dır. Ortodoks mezhebinin dini lideri İstanbul’daki patriktir. Protestan mezhebi diğer iki mezhebe tepki olarak doğmuş, Martin Luther’in görüşleri çerçevesinde oluşmuştur.

 

b) Hint dinleri: Hinduizm, Budizm, Caynizm, Sihizm Hinduizm: – Hindistan’da yaygındır. – M.Ö. 1500 yıllarında Avrupa’dan Hindistan’a göç eden Ârilerin inançlarıyla Hindistan’daki yerli halkın inançlarının birbirine karışmasıyla ortaya çıkmıştır. – Bilinen bir kurucusu, inanç sistemi, ibadet şekli yoktur. – Vedalar: Hinduizm’in kutsal metinleri. Dört bölümden oluşur. Vedalarda ilahiler, yakarışlar, dualar, kurallar, büyüler gibi konular yer alır. Vedaların “RİŞİ” denilen, doğaüstü güçlerle ilişkiye geçtiği kabul edilen kişilere verildiğine inanılır. – Kast sistemi: Hinduizm’in en belirgin yönü toplumun kastlara ayrılmasıdır. Kast; aynı işle meşgul olan, görev ve gelenekleriyle birbirine sımsıkı bağlanan insanların meydana getirdiği birlik demektir. Bu sistemde yer alan sınıflar; Brahmanlar (Rahipler ve bilginler) Kşatriyalar (Hükümdar ailesi, prensler, askerler, sanatçılar) Vaisyalar (Esnaf, tüccar ve çiftçiler) Sudralar (İşçiler ve köleler) Paryalar (Kast sistemine dahil değildirler, toplum dışı sayılırlar) – Hinduizm’de çok sayıda Tanrının varlığına inanılır. Bunlardan en önemli üç tanesi; Brahma – Yaratıcı Tanrı Vişnu – Koruyucu Tanrı Şiva – Yok edici Tanrı – Hinduizm’de ibadet bireyseldir, belli bir şekli yoktur. Tapınaklarda (mandir) ibadet edilebildiği gibi başka yerlerde de ibadet edilebilir. Günlük ibadet sabah, öğle ve akşam yapılır. Hindular günlük ibadetlerini doğuya dönerek dua, yakarış, Tanrıya armağan sunma şeklinde yaparlar. Ganj nehrinde yıkanmak ibadet sayılır. – İnek Hinduizm’de kutsal kabul edilir. Çünkü Hindular ineğin hava, yer ve gök aleminin anası olduğuna inanırlar. Bu yüzden kesmezler ve etini yemezler. – Karma, Hinduizm’de neden-sonuç yasasıdır. Buna göre insan geçmişte yaptıklarının karşılığını başka bir bedende tekrar dünyaya gelerek görecektir.

 

Reenkarnasyon, Tenasüh veya Ruh göçü, Hinduizm’de ruhun ölümsüz olup bir bedenden başka bir bedene geçerek sürekli ölümsüz olduğu inancıdır. Reenkarnasyon inancında, ölen kişi yaptığı işlerin iyi ya da kötü olmasına göre insan, hayvan veya bitki şeklinde yeniden dünyaya gelir. 

Hindular ruhun ölümsüz olduğuna inandıkları için ölen kişinin cesedini gömmeyip yakarlar ve küllerini Ganj nehrine atarlar.

 

 

Budizm: – Hindistan’da yaygındır. Ayrıca Doğu ve Güneydoğu Asya, Avrupa, Kuzey Amerika ve İngiltere’de yaygındır. – M.Ö. 6. yy’da Hindistan’da ortaya çıkmıştır. – Kurucusu Buda’dır. Buda’nın asıl adı Siddharta Gauatama’dır. “Buda” O’nun lakabıdır ve anlamı “ilhama kavuşan” demektir. M.Ö. 563-483 yılları arasında yaşamış, 29 yaşındayken insanlardan uzaklaşıp yalnız bir hayat sürmeye başlamış, 35 yaşında kendisine ilham geldiği söylenerek Buda olmuştur. – Buda’nın öğretileri kendisinden sonra yazıya geçirilmiş ve böylece Budizm’in kutsal metinleri oluşmuştur. Budizm’in kutsal metinlerine Tipitaka (üç sepet) denir. 1- Doktrin ve disiplin sepeti 2- Buda’nın konuşmaları 3- Buda’nın insan ve evrenle ilgili düşünceleri – Budizm inancının temeli; Buda’ya sığınırım, Dhamma’ya sığınırım, Sangha’ya sığınırım. – Budizm’de yaratıcı bir Tanrı hakkında konuşulmaz. Budistler evreni kimin yarattığı konusuna ilgisizdir. – Budizm’de belli bir ibadet ve dua şekli yoktur. Budistler tapınakları Pagoda’ya giderek burada bulunan Buda heykeline saygı gösterirler. Evlerde de Buda heykeli olan bir köşe vardır. Ayrıca kutsal metinlerin okunması, meditasyon yapmak ve belli günlerde oruç tutmak ibadet sayılır. – Budizm’de, Buda’nın altında oturduğuna inanılan incir ağacına (Bodi) önem verilir. – Budizm’de Reenkarnasyon inancı vardır ve bu yüzden ölüler yakılır. – Budizm’de Nirvana anlayışı önemlidir. Nirvana, insanın bütün istek ve hırslarının yok olduğu, ıstırapların bittiği, saf, temiz bir duruma kavuşmaktır. Mutlu olabilmek için nirvanaya ulaşmak gerekmektedir. – Budizm’de sekiz dilimli yol denilen ahlak ve düşünmeyle ilgili ilkeler vardır. Bunlar; doğru inanış, doğru niyet, doğru davranış, doğru söz, doğru meslek, doğru düşünce ve odaklanma.

 

Her Budistin uyması gereken beş temel ilke: 1- Öldürmemek ve zarar vermemek 2- Çalmamak 3- Duyu organlarını yanlış yolda kullanmamak 4- Yalan söylememek 5- İçki ve uyuşturucu kullanmamak

 

Caynizm: – Hindistan’da yaygındır. – M.Ö. 599-517 yılları arasında yaşamış olan Mahavira’nın görüşleri doğrultusunda ortaya çıkmıştır. – Caynistler zahitliğe önem verirler, sakin bir hayat yaşamayı tercih ederler. Çünkü Mahavira 30 yaşındayken ailesini terk edip inzivaya çekilmiş, zühd hayatı yaşamıştır. – Mahavira Hinduizm’deki kast sistemine ve din adamlarının egemenliğine karşı çıkmıştır. – Caynizm’in kutsal metinlerine Agamalar denir. Mahavira öldükten sonra oluşturulan bu metinler, onun düşüncelerine ve öğretilerine dayanır. – Caynistler ilahiler okuyarak ayin yaparlar ve bu ayinleri rahipler ya da rahibeler yönetir.

 

Sihizm: – Hindistan’da yaygındır. 16. yüzyılda Guru Nanak’ın (M.S. 1469-1539) düşünceleri doğrultusunda ortaya çıkmıştır. – Guru Nanak Hinduizm’deki kast sistemine ve din adamlarının egemenliğine karşı çıkmıştır. – Tek Tanrı inancına sahip bir dindir. – Guru Nanak İslam’dan etkilenmiş ve Hint toplumunun bazı dini uygulamalarını İslam’ın ilkeleriyle birleştirmeye çalışmıştır. – Dünyanın çeşitli ülkelerinde Sihizm inancını benimseyen Sihler yaşamaktadır. – Sihler sarık biçiminde bir başlık takarlar. – Alkol kullanmazlar, reenkarnasyona inanırlar ve ineği kutsal sayarlar.

 

Sihler yoğun olarak Hindistan’ın Pencap eyaletinde yaşarlar. – Sihizm’in en önemli ibadethanesi Amritsar’da bulunan Altın Mabet’tir.

 

c) Çin ve Japon dinleri: Konfüçyanizm, Taoizm, Şintoizm

 

Konfüçyanizm: – Çin’de yaygındır. Konfüçyüs’ün (M.Ö. 551-479) görüş ve düşünceleri doğrultusunda ortaya çıkmıştır. – Bilge bir kişi olan Konfüçyüs, genç yaşından itibaren dersler vermeye, öğrenci yetiştirmeye başlamıştır. – Bir süre de memurluk yapmış, sonra görevinden ayrılıp Çin ülkesini dolaşmış, gittiği yerlerde erdemli davranışlar ve Çin uygarlığının canlandırılması üzerine konuşmalar yaparak halkı aydınlatmaya çalışmıştır. – Konfüçyanizm genel olarak tek tanrı inancına dayalıdır. – Tanrı, her şeyi yaratan, yöneten ve ibadet edilmeye layık olan Tien’dir. – Konfüçyanizm’de erdemli davranışlar sergileyerek ahlaki olgunluğa erişmek çok önemlidir. – Beş Klasik ve Dört Kitap adındaki kutsal metinleri, Konfüçyüs öldükten sonra onun görüşleri bir araya toplanarak oluşturulmuştur. Beş Klasik: Değişiklikler Kitabı, Tarih Kitabı, Şiirler Kitabı, Törenler Kitabı, İlkbahar ve Sonbahar Vakayinameleri. Dört Kitap: Konfüçyüs’ün Konuşmaları, Mensiyus’un Sözleri, Orta Yol Doktrini, Büyük Bilgi.

 

Taoizm: – Çin’de yaygındır. – Kurucusu, M.Ö. 6. yüzyılda yaşamış Lao Tse (ihtiyar bilge)’dir. – Taoizm genel olarak tek tanrı inancına dayalı olup Tao kavramı üzerine kurulmuştur. – Tao ezeli ve ebedidir, tek gerçektir, tam anlamıyla bilinemez, ancak düşünce yoluyla kavranabilir. – Taozim’de ruhun ölümsüz olduğuna, iyi bir hayat yaşayan kişilerin ruhlarının Tao ile birlikte olacağına inanılır. – Cennet, cehennem, ahiret inancı yoktur. – Ahlaki ilkelere çok önem verilir. Bu sebeple kişi Tao’nun öğretilerine bağlı kalmalı, erdemli davranışlar sergilemeye çalışmalıdır. – Tao-Te-King (Tao ve Fazilet), Taozim’in kutsal kitabı sayılır.

 

Şintoizm: – Japonya’da yaygın olan milli bir dindir. – Çok tanrılı inanç sistemine sahiptir. Güneş, ay, rüzgar, nehir, fırtına vb doğa olaylarının her birinin ayrı bir tanrı olduğuna inanılır ve bunlara tapınmaya önem verilir. – Tanrıların en büyüğünün Güneş Tanrısı Amaterasu olduğuna inanılır. – Bu dinde ataların ruhlarına da çok önem verilir. Ruhların yaşadığına inanılarak evde onlara ayrı bir köşe tahsis edilir, yiyecek bırakılır. – Şintoistler diğer dinlere karşı son derece hoşgörülüdür. – Belirli bir kutsal kitabı yoktur. Sözlü olarak aktarılan Kojiki ve Nihangi adlarında kutsal vakayinameleri vardır.- Şintoizm’de ibadet sade ve basittir. Elini, yüzünü, ayaklarını yıkayan bir şintoist tapınağa gider ve dua eder.

 

İSLAM DÜŞÜNCESİNDE SİYASÎ – İTİKADÎ YORUMLAR

1-) Haricilik: Hz Ali’den ayrılanlar. Bunlara göre ibadet etmeyen dinden çıkar. Hz Ali, halifeliğine karşı çıkan Muaviye ile anlaşmak için Kur’an yerine insanların hakemliğini kabul ettiğinden dolayı küfre girmiş ve kâfir olmuştur.
2-) Şiilik: Bunlar Hz Ali taraftarlarıdır. Bunlara göre peygamberimiz sağlığında Hz Ali’nin halife olmasını vasiyet etmiştir. Diğer halifeler de Ali’nin soyundan gelmelidir. Peygamberimizin torunu yani Hz Ali’nin oğlu Hz Hüseyin Kerbelâ’da şehit edilince, onların intikamını almak ve haklarını savunmak üzere ortaya çıkanlara Şia denilmiştir. Şiiliğin bir çok kolu vardır ve belli başlı görüşleri şöyledir:
> Vasiyet : Peygamberimiz Hz Ali’yi halife olarak vasiyet etti iddiası.
> İsmet : Hz Ali ve onun soyundan gelen İmamlar günahsızdır.
> Gizli bilgi : Kur’an’daki açık anlamların altında gizli bilgi saklıdır. Bu gizli bilgileri ancak imamlar bilir. İmamın sözleri ayet ve hadislere eşdeğer sözlerdir.
> Takiyye : İnsan görüşlerini ve inancını gizleyebilir.
>Ric’at : 12.İmam el-Murteza ölmemiş, kaybolmuştur. Bir gün mehdi olarak gelecek ve dünyayı adaletle dolduracaktır.
3-) Mutezile: Ayrılanlar, uzaklaşanlar demektir. Hasan el-Basri’den ayrılmışlardır. Her şeyi akılla açıklamaya çalışırlar. İnsan kendi fiillerini yani davranışlarını kendi yaratır, diye inanırlar. Abbasi halifesi Memun zamanında devletin resmi mezhebi Mutezile olmuş ve bu mezhebi kabul etmeyenlere baskı yapılmıştır.
4-) Matüridilik: Kurucusu Ebu Mensur Matüridi 944 yılında vefat etmiştir. Semerkant’ın Maturid kasabasında doğmuş Türk asıllı bir bilgindir. İmamı Azam Ebu Hanife’nin yolunu devam ettirmiştir. Yani hem akıl, hem nakil (Kur’an ve Sünnet) önemli kabul edilmiştir.
5-) Eş’arilik: Kurucusu Ebul Hasan Eş’ari 939 yılında vefat etmiştir. 40 yaşına kadar Mutezile mezhebinden olan Eş’ari, daha sonra kendi mezhebini kurmuş ve Mutezile’ye karşı çıkmıştır. Eş’arilere göre, bir şeyin iyi veya kötü olduğunu akıl bilemez, din bilir. Eş’ariliği itikat mezhebi olarak kabul edenler amelde Şafii, Maliki ve Hambeli mezhebini benimseyenlerdir. İmam Eş’arinin bazı görüşleri:
> Nakle (Kur’an ve sünnet) öncelik verir, akıl sadece dini anlamaya yarar.
> Akıl iyi ile kötüyü, güzel ile çirkini ayırt edemez.
> Bir şeyin iyi veya kötü, güzel yada çirkin olduğunu din belirler.
> Kendisine din (peygamber-kitap) gelmeyen kişi sorumlu değildir.

 

İslam Düşüncesinde Amelî-Fıkhî Yorumlar

 

1) HANEFİLİK: Hanefi mezhebi, Ebû Hanife Numan bin Sabit (699- 769)’in görüş ve düşünceleri etrafında doğup gelişmiş bir amelî-fıkhi mezheptir, önceleri ticaretle meşgul olan Ebû Hanife, daha sonra kendisini ilme verir veHz. Ali, Abdullah bin Mesud gibi sahabelerin yetiştirdiği bilginlerden ders alır. İmam Âzam Ebu Hanife, dinî bir mesele hakkında hüküm verirken öncelikle Kur’an ve sünnete müracaat eder, daha sonra da sahabelerin görüşlerinden faydalanırdı. Bu kaynaklarda çözüm bulamazsa hükmü bulunan benzer konulara kıyas yaparak içtihat ederdi. İmam Âzam pek çok konuda fetva vermiş, onun fetvaları pek çok Müslüman tarafından benimsenmiştir. İmam Âzam’ın geliştirdiği hukuk yoluna Hanefi mezhebi, bu mezhebe bağlı olanlara da Hanefi denir. Hanefi mezhebi önce Irak’ta ortaya çıkmış, oradan Doğu’ya ve Batı’ya yayılmıştır. Bugün Anadolu, Asya ve Balkanlar’da yaşayan Türkler arasında genellikle Hanefi mezhebi hâkimdir.

 

2) MALİKİLİK: İmam Malîk (712-795) Medine’de doğmuş ve yine orada vefat etmiştir. O, Medine’de yaşaması sebebiyle çok sayıda hadis ezberlemiş ve hadislerini “Muvatta” adlı eserinde toplamıştır. İmam Malik, gerçekleşmesi muhtemel durumlar hakkında görüş belirtmekten kaçınmış, fetva vermemiştir. O, yaşanan, yaşanmakta olan sorunlar üzerinde görüş belirtmiş ve içtihatta bulunmuştur. Halkın dinî sorularına cevaplar vermiştir, özellikle idare hukukunda benimsenen kamu yaran (maslahat-ı mürsele) ilkesini ilk kez ortaya atan ve savunan kişi, İmam Malik’tir. İmam Malik Medine halkının uygulamalarına önem vermiş, içtihatlarında toplumun örf ve âdetlerini dikkate almıştır. Malikilik mezhebi; Tunus, Fas, Cezayir, Sudan ve Bahreyn gibi ülkelerde yayılmıştır

 

3) ŞAFİLİK: İmam Şafi (767-819), Gazze’de doğmuş ve Mısır’da vefat etmiştir. Kendisi sahabe torunu idi. iki yaşında iken Mekke’ye götürülmüş, burada Kur’an öğrenmeye başlamış ve yedi yaşında hafız olmuştur. İmam Şafi, dinî konularda hüküm verirken öncelikle Kur’an’a, sünnete ve sahabelerin görüşlerine başvururdu. O sahabelerin, üzerinde görüş birliğine vardığı, icma ettiği konuları doğrudan kabul ederdi. Kur’an, sünnet ve icmada çözümü olmayan konularda kıyas metodunu uygulardı. Şafi mezhebi Mısır, Suriye, Yemen, Irak ve Horasan bölgelerinde yayılmıştır. Bugün Mısır’ın çoğunluğu Şafi mezhebine mensuptur. Irak, Suriye ve ülkemizin özellikle doğu ve güney bölgelerinde Şafi mezhebine bağlı olarak İslam’ı yaşayanlar çoğunluktadır.

 

4) HANBELİLİK: İmam Ahmet bin Hanbel (780-855), Bağdat’ta doğmuş ve yine orada vefat etmiştir. Ahmet bin Hanbel, fıkhi görüşlerini öncelikle hadislere dayandırmıştır. O, Resulullah’a ait olma ihtimali olan zayıf bir hadisi, fıkıh âlimlerinin kıyasından daha makbul saymıştır. Dolayısıyla o, fıkhi bir meselede zayıf bir hadis olduğunda kıyası terk etmiş bu hadisle hüküm vermiştir. Herhangi bir konuda sahabenin görüşü yoksa tabiinin fetvasına uymayı tercih etmiştir. Ahmet bin Hanbel, kıyasın ancak Kur’an, sünnet ve icmada çözümü bulunmayan konularda caiz olduğunu savunmuştur.

 

5) CAFERİLİK: Caferilik, İmam Cafer Sadık olarak tanınan Cafer bin Muhammed bin Ali bin Hüseyin (702-765)’in görüş ve düşünceleri çerçevesinde oluşmuştur. Caferilik, günümüzde İran’ın resmi mezhebidir. Caferiler, itikadi konularda Şii mezhebinin görüşlerini benimserler. Caferilere göre abdest alırken ayağı yıkamak şart değildir, mesh etmek ise farzdır. Beş vakit namaz, birleştirilerek üç vakitte kılınabilir. On ikinci imam Mehdi Muntazar kayıp olduğu için cuma namazı kılmak farz değildir. Caferiler, diğer amelî-fıkhi mezheplerden farklı olarak ezan okunurken ve namaz esnasında fazladan bazı dualar okurlar. Namazda secdeye giderken alınlarını Kerbela’dan getirilen ve türbet denilen taş parçasına değdirirler.

İlgili Makaleler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

Başa dön tuşu