Notlar

TYT-KPSS-DGS-LGS Türkçe – Ek Fiil

Mastar olarak bir anlamı olmayan, isim ve isim soylu sözcüklere gelerek onları cümlede yüklem olarak kullandıran ve çekimlenmiş fiillere gelerek bileşik çekimli fiiller oluşturan “imek” fiiline ek fiil denir.

 

Ek fiilin iki görevi vardır:

 

1.  İsim soylu sözcükleri yüklem yapmak.

 

Ek fiil, isim soylu sözcükleri yüklem yaparken dört kip ekinden yararlanır. Bu kip ekleri şunlardır:

  1. Görülen geçmiş zaman: -di
  2. Duyulan geçmiş zaman: -miş
  3. Geniş zaman: -r
  4. Dilek şart kipi: -sa, -se Şimdi bunları kısaca görelim.

 

Bilinen geçmiş zaman (idi) : İsimlere (-idi) eki getirilerek yüklem yapılır. Özneyi oluş üzerinde gördüğünü anlatır.

 

Çalışkandım (çalışkan – i di – m) Çalışkandın

 

Çalışkandı

Çalışkandık

Çalışkandınız

Çalışkandılar

“Metin çalışkandı.”

 

cümlesinde “çalışkan” sözcüğü ek fiilin görülen geçmiş zamanı ile yüklem olmuştur.

 

Öğrenilen geçmiş zaman (imiş) : Öznenin başkasından duyulan bir oluş içinde bulunduğunu gösterir.

 

Çalışkanmışım (çalışkan – i miş – ler)

Çalışkanmışsın

Çalışkanmış

Çalışkanmışız

Çalışkanmışsınız

Çalışkanmışlar

 

Bu da zamire, edata vs. eklenebilir.

 

“Metin çalışkanmış.”

 

cümlesinde     “çalışkan”     sözcüğü     ek    fiilin öğrenilen geçmiş zamanı ile yüklem olmuştur.

 

 

Şart kipi (ise) : İsimlere getirilen (-ise) eki cümleye koşul anlamı

 

Çalışkansam (çalışkan – ise- m)

Çalışkansan

Çalışkansa

Çalışkansak

Çalışkansanız

Çalışkansalar

 

 

“Metin ya çok çalışkansa.”

 

cümlesinde “çalışkan” sözcüğü ek fiilin şart kipi ile yüklem olmuştur.

 

Geniş zaman: Bu zaman çekiminde ek fiil diğer çekimlerinde olduğu kadar belirgin değildir. Diğerleri, eklendiği sözcükten “idi”, “imiş”, “ise” diye ayrılabildiği hâlde, geniş zamanda ayrılmaz.

 

Çalışkan – ım

Çalışkan – sın

Çalışkan – dır

Çalışkan – ız

Çalışkan – sınız

Çalışkan – dırlar

 

“Metin daha çalışkandır.”

 

cümlesinde “çalışkan” sözcüğü ek fiilin geniş zamanı ile yüklem olmuştur.

 

 

Ek fiilin Olumsuzu

 

 

Ek fiille çekimlenmiş sözcüklerin olumsuzu “değil” sözcüğü ile yapılır.

 

Çalışkandım } çalışkan değildim.

Çalışkanmış   }    çalışkan değilmiş.

Çalışkansa              }      çalışkan değilse.

Çalışkanım    } çalışkan değilim.

 

Yukarıdaki örneklerde ek fiilin olumsuz çekimi görülmektedir. Diğer fiillerin “-ma, -me” ile, ek fiilin “değil” ile olumsuz yapılması, ek fiilin bulunmasını oldukça kolaylaştırır.

 

 

“Kısa sürede eve vardı.”

“Sınıfta on kişi vardı.”

cümlelerinde altı çizili sözcüklerden hangisinin ek fiil aldığını bulmak için cümleleri olumsuz yaparız. Birinci cümlenin yüklemi,

 

“Kısa sürede eve varmadı.”

şeklinde olumsuz yapılabilir. İkinci cümlenin yüklemi,

 

“Sınıfta on kişi varmadı.”

 

şeklinde söylenemeyeceğine  göre, ikinci cümle ek fiil almıştır.

 

 

 

Ek fiilin Soru Şekli

 

Bu fiilin soru şekli de diğer fiillerde olduğu gibi “mi” ile yapılır. “mi” sözü isimle ek fiil arasına girerek kullanılır.

 

 

Çalışkanım } çalışkan mıyım?

Çalışkanmış } çalışkan mıymış?

Çalışkandım } çalışkan mıydım?

 

 

 

 Ek fiilin ikinci görevi birleşik zamanlı fiillerin oluşmasını sağlamaktır.

Şimdi birleşik zamanlı fiilleri görelim.

İlgili Yazılar

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

Copy Protected by Chetan's WP-Copyprotect.
Reklam Engelleyici Tespit Edildi

Sitemizde sizi rahatsız edecek reklamlar gösterilmez. Tüm reklamlar Google politikalarına uygundur.

Lütfen AdBlock vb. reklam engelleyici eklentiler için sitemizi istisna olarak ekleyin veya devre dışı bırakın. Sonra sayfayı yenileyip sitemizde gezebilirsiniz.

İyi Çalışmalar Dileriz

www.unikampus.net

 

Close